Bir projede yapıyorsanız olmazsa olmaz veri tipi işlemleri tarih alanlarıdır. Örneğin ödeme gününe 2 ay sonrası için bir işlem yapmak gibi birçok Tarih Sorguları işlemleri projenizde uygulamanız gereken bir işlevdir.

Örneğimizde aşağıdaki ürün listesindeki tarih alanı ile ilgili birkaç örnek yapacağız.

Ocak Ayındaki tarihleri listeleyelim.

Oluştur – Sorgu Tasarımı – URUN_LISTESI tablosunu ekliyoruz. İstediğiniz alanları getirebilirsiniz. İçinde tarih olsun yeterli. Ben aşağıdaki şekilde ekledim.

Önce tarih alanından ay değerlerini çıkarmam gerekiyor. Bunun için en sağdaki boş kolona

Yazıyoruz. : işaretinden önceki AY kelimesi kolonun ismi. İçine Tarih kolonunu tam karakterleri ile yazıyoruz.

Böylece Sorgu gün, Ay, Yıl tarih alanından sadece ay alanını yeni kolona eklemiş oluyoruz.

Sorguyu çalıştırdığımızda ise en son kolonda Ay isminde kolon gelmiş oldu.

Bundan sonraki işlemimiz gayet kolay. Tekrar tasarım görünümüne geliyoruz. AY Ölçüt kısmına Ocak ayını yani 1 yazıyoruz.

Sorguyu çalıştırdığımızda sadece Ocak Aylarını listelemiş olduk.

Ürün tarihinden kaç gün geçtiğini hesaplayan Tarih Sorguları

Ürün tarihinden bugün itibariyle kaç gün geçtiğini hesaplayan bir sorgu yazalım.

Oluştur – Sorgu Tasarımı – Ürün Listesini ekliyoruz.

İstediğiniz alanları getirebilirsiniz.

Tarih kısmının yanındaki boş sorgu alanına

: işaretinden önceki kolonun ismidir.

Date() bugünün temsil eden Access’in hazır fonksiyonudur.

Tarih alanı da tablomuzdaki alandır.

Sorguyu çalıştırdığımızda kaç gün geçtiğini görmüş oluyoruz.

İki tarih arası Tarih Sorguları

Tarih alanında belirleyeceğimiz iki tarih arasında sorgulamak için

Oluştur – Sorgu Tasarımı – Ürün Listesini ekliyoruz. İstediğiniz kolonları getirin. Yalnız bırada 2 adet tarih alanı sorgu kısmına getiriniz. Tarih alanlarının Göster alanı biri seçili diğer seçili olmasın. (Yan Yana iki tarih görmek istemeyiz.) Görüntü aşağıdaki şekilde olacak.

Önemli : Tarih sorgulaması yaparken mutlaka başına ve sonuna # işareti koyulmalıdır. Örneğin =#01.01.2000# gibi

İlk tarih alanı başlangıç olsun. Bunun için ilk alana

İkinci tarih alanı da bitiş olsun. Bunun içim ikinci alana

Sorgudaki ölçüt kısmına yazdığımızda aşağıdaki şekilde olmalı.

Sorguyu çalıştırdığımızda belirlediğimiz tarih arasındaki veriler gelmiş olacaktır.

Between Kullanarak iki tarih arası sorgulama

İki tarih arası sorgulamayı tek kolonda yapmak içinde beetween özelliğini kullanırız. Diğer örnekten tek farkı aşağıdaki between ile başlayıp arasına and koymaktır. Yine # işareti ile tarih olduğunu belirtiyoruz.

Sorguyu çalıştırdığımızda aynı sonucu tekrar göreceksiniz.

DateDiff Formülü ile Örnekler

DateDiff formülü tarih işlemlerinde kullanılan en önemli formüllerden bir tanesidir. Bu formül hem excelde hem de Access’de aynı yöntemle kullanılabilmektedir.

DateDiff formülü örneğin vereceğiniz iki tarih arasında kaç ay olduğunu hesaplayabilen bir formüldür. Aynı şekilde kaç gün ve kaç yıl olduğunu da hesaplayabilirsiniz.

Örneğimiz için URUN_LISTESI tablosundaki TARİH alanı ile Bugünkü tarih arasında kaç gün, ay ve yıl kaldığınız hesaplayalım. Böylelikle Ürünlerin depoda kaç gün beklediğini öğrenmiş olacağız.

Datedif formünü açıklarken iki tarih arasında hesapladığını belirtmiştik. Ancak tablomuzda tek bir tarih alanı var. Diğer tarih alanı bugün olduğunu söylemiştik. İşte bugünün tarihini bulmak içinde date() şeklide bugünün tarihini hesaplayabileceğimiz formüldür.

İki tarihi tespit ettiğimize göre şimdi örneğimize geçebiliriz.

Oluştur – Sorgu Tasarımı – URUN_LISTESI seçiyoruz.

Sorgu alanına Ürün adı ve Tarih alanını ekliyoruz.

Şimdi Sağ kısma Tarih alanındaki veri ile bugün arasında kaç gün kaldığını hesaplayan formülü yazalım. Alan kısmına aşağıdaki şekilde yazıyoruz.

 

Datediff(“d” karakteri ile gün farkını bulmuş olduk. Şimdi de ay farkını bulmak için de m kullanarak aynı formülü uygulayalım.

 

 

Şimdide yıl hesaplaması yapmak için yyyy karakterini kullanacağız.

 

Datediff formülü ile bu iki tarih hesaplamalarında gün, ay yıl işlemini kolaylıkla yapabilirsiniz. Aynı işlemi excel de de yapabilirsiniz. Bu makale de Excel versiyonunu inceleyebilirsiniz.

 

Tarih ile İlgili Koşul Örnekleri

Date()

Güncel sistem tarihini gg/aa/yyyy şeklinde verir. Tarih içeren bir alanın Ölçüt: satırına yazılırsa güncel sistem tarihini içeren kayıtlar seçilir.

Now()

Güncel sistem tarihinin yanında güncel saati, dakikayı ve saniyeyi de verir. (dd/aa/yyyy saat:dakika:saniye)

>=Date()

Bugünün tarihinden sonraki ve bugünkü tarihleri içeren kayıtlar. (VADE adlı alanın Ölçüt: satırına yazılırsa vadesi bugünün tarihinden sonra ve bugün olanlar seçilir)

<=Date()

Bugünün tarihinden önceki ve bugünkü tarihleri içeren kayıtlar. (VADE adlı alanın Ölçüt: satırına yazılırsa vadesi bugünün tarihinden önce ve bugün olanlar seçilir)

<Date()-15

Bugünün tarihinden en az 15 gün daha eski tarihli kayıtlar seçilir. (VADE adlı alanın Ölçüt: satırına yazılırsa vadesi geçeli 15 günden daha fazla olmuş kayıtlar seçilir)

<Date()+15

Bugünün tarihinden itibaren 15 gün sonraki tarihten önceki tarihleri içeren kayıtlar. (VADE adlı alanın Ölçüt: satırına yazılırsa 15 gün sonrasına kadar vadesi gelen veya ödenmesi gereken seçilir)

Year([DogumTarihi]) = 1974

DogumTarihi alanında yılı 1974 olanlar. (YEAR(gg/aa/yyyy) fonksiyonu içine yazılan tarihin sadece yılını verir)

Year([DogumTarihi]) < 1974

DogumTarihi alanında yılı 1974’ten eski olanlar.

Year([DogumTarihi]) > 1974 DogumTarihi

alanında yılı 1974’ten büyük olanlar.

Year(Date())-Year([DogumTarihi])>18

Yıl hesabına göre yaşı 18’den büyük olanlar.

Month(gg/aa/yyyy)

İçine yazılan tarihin sadece ayını verir.

Day(gg/aa/yyyy)

İçine yazılan tarihin sadece gününü verir.

DatePart(“q”;[DogumTarihi])=4

Yılın son üç ayında  (Ekim, Kasım, Aralık) doğanlar.

DatePart(“q”;[DogumTarihi])=2

Yılın ikinci üç ayında (Nisan, Mayıs, Haziran) doğanlar.

DatePart(“q”;[DogumTarihi])<4

Yılın son üç ayından önce (Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül) doğanlar.

DatePart(“q”;[DogumTarihi])>2

Yılın ikinci üç ayından sonra (Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım, Aralık) doğanlar.

DateSerial(Year ([VADE]), Month([VADE]),5)

Vadesi her ayın 5’inde olanlar. (VADE adlı alanın Ölçüt: satırına yazılır)

DateSerial(Year ([VADE]), 1,Day([Vade]))

Vadesi 1. ayda dolanlar (VADE adlı alanın Ölçüt: satırına yazılır)

DateSerial(2003;Month([Vade]);Day([Vade]))

Vadesi 2003 yılında dolanlar. (VADE adlı alanın Ölçüt: satırına yazılır)

DateSerial(Year([VADE]);Month([Vade])+1;1)-1

Vadesi her ayın sonu dolanlar. (VADE adlı alanın Ölçüt: satırına yazılır)

Year([VADE]) = Year(Now())

Vadesi içinde bulunulan yılda (güncel yılda) dolanlar.

Year([VADE]) = Year(Now()) And  Month([VADE]) = Month(Now())

Vadesi içinde bulunulan yılda ve içinde bulunulan ayda (güncel ayda) dolanlar.

Year([VADE]) = Year(Now()) And  Month([VADE]) = Month(Now()) And Day([VADE])=Day(Now())

Vadesi içinde bulunulan günde (güncel günde) dolanlar.

 

---

---

Eğitime Access Seçme Sorgusunda Kullanıcıdan Veri Alma #22 makaleden devam edin.

Access de Sorgular oluştururken Matematiksel işlemler ve Toplamlar nasıl yapılacağından bahsedeceğiz. İşlem yaparken daha önceki bölümlerde kullandığımız ÜRÜN LİSTESİ tablosunu kullanacağım. Eğer URUN_LISTESI tablosunu elinizde yoksa bu linkte Access ve Excel halini indirebilirsiniz.

Listemizde bir şirketteki ürünlerin listesi ve stokta kaç adet var. Birim fiyatı ve alım tarihi ve Ürünler Hangi Bölgelerde bulunduğuna dair liste yer almaktadır.

Verileri Gruplayarak Toplamını Almak

Bu örneğimizde ÜRÜN LİSTESİ tablosunda bölgeye göre fiyatların toplamını almak istiyorum.

Bunun için Oluştur Sekmesi – Sorgu Tasarımı tıklıyoruz. ÜRÜN LİSTESİ tablosunu ekliyoruz.

Alan, Tablo Sırala Göster diye alt alta sağda yapılacak işlemlerde dikkat ederseniz toplam alanı yok. Toplam alanını aktif etmek için tasarım sekmesinden Toplamlar butonuna basıyoruz.

Sorgu kısmında Toplamlar’a bastıktan sonra sorgu satırlarının arasına Toplam alanı gelecektir.

Gördüğünüz gibi her iki alanda da Grupla seçeneği geldi. Bunun anlamı Bölge ve Fiyat alanlarını aynı olan birden fazla kayıtlar varsa onları gruplayarak tek kayıt olarak gösterecek. Bizim isteğimiz Bölge alanından bir tane olsun Fiyat alanı gruplama yapmasın Bölge’de tüm kayıtların fiyatları toplansın istiyorum. Bunu yapmak için Topla alanı seçiyoruz.

İsterseniz diğer seçenekleri de seçerek farklı değerler elde edebilirsiniz. Bizim sorgumuz aşağıdaki gibi olmalı.

Sorgumuzu tamamlamış olduk. Şimdi Çalıştır butonuna basıyoruz.

 

Eğer aşağıdaki hatayı verirse  Access’de kronik dil sorunu ile ilgilidir. Office 365 veya Office 2019’da bu sorun çözüldü.  Ancak eski sürümlerde bu sorun devam ediyor. Bu hatayı alırsanız Access Türkçede Topla Fonksiyonu çalışmıyor. Yerine SUM kullanılmalı makalesine göz atınız.

Eğer sorun yoksa liste aşağıdaki şekilde İllere göre Toplam alanı aşağıdaki şekilde gelecektir.

Verileri Gruplayarak Sayma İşlemi

Bu örneğimizde ÜRÜN LISTESI tablosundaki Bölge isimleri listede kaç defa geçtiğini listeleyen örnek yapacağız.

Oluştur – Sorgu Tasarımı – ÜRÜN_LISTESI tablosunu seçiyoruz.

Bölge alanını iki defa sorgu kısmına sürükleyerek ekliyoruz. Yukardaki örnek gibi Tasarım Sekmesinden Toplamlar butonuna basıyoruz.

İlk seçtiğimiz Bölge alanı grupla olarak bırakıyoruz. 2. Bölge olarak seçtiğimiz alana da Say olarak değiştiriyoruz.

Çalıştır diyoruz. Eğer yine yukardaki gibi hata verirse Access Türkçede Topla Fonksiyonu çalışmıyor. Yerine SUM kullanılmalı  makalesine bakınız.

Eğer sorun yoksa liste aşağıdaki şekilde çıkacaktır.

Sorguda İki Kolonu Hesaplama İşlemi

Bu örneğimizde de Ürün Listesi birim fiyatı ile Ürün listesi adedini Sorguda aşağıdaki gibi formül yazarak tablodaki verilerden yeni bir veri oluşturabilir. Database işlemlerindeki böyle işlemler çokça yapılmaktadır. Böylece Veride tasarruf sağlayıp daha hızlı çalışmasını sağlıyoruz.

Bu işlemi yapmak için Yeni bir Sorgu tasarımı oluşturuyoruz.

İstediğiniz başka kolonları ekledikten sonra boş kolon alanına sağ tuş – Oluştur seçiyoruz. İfade Oluştur Alanı gelecektir.

İfade Öğelerinden : Tablolar’da çalıştığımız tabloyu seçiyoruz.

Fiyat kolonu ile Adet kolonundaki değerleri çarpmak istediğimiz için İfade Kategorilerinde  bu alanları çift tıklayarak arasında çarpı işareti koyuyoruz. İşlem Bu kadar.

İfade oluşturucu alanından onaylayıp çıktığınızda formülün başında ifade1: şeklinde bir ifade yer alır. : (İki nokta üst üste) karakterinden önceki ifade yazdığımız formülde çıkan değerlerin kolon ismidir. Tıpkı ürün Adı gibi.

Bunu değiştirmek için  İki Nokta Üst Üste önceki ifade1 değerini silip istediğiniz kolon ismini yazabilirsiniz. Ben aşağıdaki gibi Sorguda_Toplam olarak yazıyorum.

Sorguda_Toplam: [URUN_LISTESI]![Fiyat]*[URUN_LISTESI]![Adet]

 

---

---

Eğitime Microsoft Access Tarih Sorguları #21 makaleden devam edin.

Access’de Sorgu işlemleri ile tablolardan farklı veriler üretebilirsiniz. Bu işlemi Oluştur Sekmesinden Sorgu Tasarımı bölümünden bu makalede anlatıldığı gibi kullanabilirsiniz. Ancak çapraz sorgu gibi işlemlerde Sorgu Tasarımı ile yapmak için bazı ekstra bilgi ve mantık gerekebilir. İlerleyen konularda buna değinmeye çalışacağım. Ancak şimdi bu tarz karmaşık sorguları daha kolay yapmak için Sorgu Sihirbazı kullanabilirsiniz. Bu bölümde Sorgu Sihirbazlarından Eşleşmeyenleri Bulma Sorgu Sihirbazı bölümünü anlatmaya çalışacağım.

Bu işlem için Oluştur Sekmesinden Sorgu Sihirbazı alanını seçiyoruz.

Açılan ekranda dört çeşit sorgu sihirbazı karşınıza gelecektir. Diğer sorgu sihirbazlarını da incelemek için aşağıdaki linklerden erişebilirsiniz.

• Basit Sorgu Sihirbazı
• Çapraz Sorgu Sihirbazı
• Yinelenenleri Bulma Sorgusu Sihirbazı
• Eşleşmeyenleri Bulma sorgusu Sihirbazı

Eşleşmeyenleri Bulma Sorgusu Adımları

Bu bölümde ise İki farklı tablodaki eşleşmeyen alanları nasıl bulacağımızı göreceğiz. Yani bir tabloda olupta diğer tabloda olmayan alanların tespitini yapmış olacağız.

Bu işlem için ILLER tablosuna da ihtiyaç duyulacak. Yine makalenin sonundaki Access linkinden listeyi alabilirsiniz.

Örneğimizde ÜRÜN LİSTESİ Bölge alanında olup ILLER tablosunda olmayan Şehir isimlerini tespit etmek istiyoruz.

Bunun için Oluştur- Sorgu Sihirbazı – Eşleşmeyenleri Bulma Sorgusu Sihirbazı alanını seçiyoruz.

Kontrol edeceği tablo hangisi ise o tabloyu seçiyoruz. Biz ÜRÜN LİSTESİ tablosunda olup ILLER tablosunda olmayanları istediğimiz için ilk adımda ÜRÜN LİSTESİ tablosunu seçiyoruz.

Bu adımda da ÜRÜN LİSTESİ ile karşılaştırılarak belirleyeceğimiz tabloda olmayan değerleri tespit edeceğimiz ikinci tabloyu seçiyoruz. İLLER tablosunu seçiyoruz.

Bu adımda iki tabloyu da belirlemiş olduk. Altta ÜRÜN LİSTESİ ve ILLER tablosunun kolonları belirdi. Bu iki tabloda hangi alanları eşleştirip olmayanları bulmak istiyorsak o alanları seçiyoruz. Şehir alanı ÜRÜN_LISTESI tablosundaki Bölge alanında yer alıyor. ILLER tablosunda da ILLER alanında yer alıyor.

İki alanı da seçip <=> butonuna basıyoruz. Eşleşen alanlar kısmında Bölge <=> ILLER şekliden yazı belirecektir.

İlk olarak ÜRÜN LİSTESİ alanında işlem yaptığımız için bu adımda sorgu sonuçlarında ÜRÜN LISTESI tablosundaki hangi alanların görünmesini istediğini sormaktadır. Ben >> butonuna basarak tamamını seçiyorum.

Son olarak bir isim vererek Sihirbazı sonlandırıyorum.

Karşımıza aşağıdaki şekilde bir liste gelecektir.

ILLER tablosunda olmayan (yukarıda kontrol ediniz) ama ÜRÜN LİSTESİNDE olan yani eşleşmeyen iller Samsun, Aksaray ve Muğla ili olduğunu görmüş olduk.

---

---

Eğitime Access Matematiksel İşlemler ve Toplamlar #20 makaleden devam edin.