Bu bölümde Müşteri Kartı bölümüne Alt Form tasarlayarak daha önceki bölümde anlattığımız müşteri bilgileri formda görünürken alt formda da müşterinin borç hareketlerini göstermeye çalışacağız.
Oluştur Sekmesinden Form Tasarımı seçiyoruz.
Boş Formu Formu Tabloya Bağlama
Açtığımız boş formu bir tabloya bağlayacağız. Bunun için Form Özelliklerini açıyoruz.
Veri Sekmesinden Kayıt Kaynağını TABLO_SATISISLEMI tablosunu seçiyoruz.
Böylelikle seçeceğim denetimleri bu tablo ile ilişkilendirmiş olacağız.
Tablodaki Alanları Boş Forma Ekleme (Alan Listesi)
Tasarım Sekmesinden Var Olan Alanları Ekle seçiyoruz ve sağ kısımda Alan Listesi açılacaktır.
Karşımıza TABLO_SATISISLEMI tablosunun alanlarını göreceksiniz. Alanların tamamını seçip Form alanına ekleyelim.
Amacımız alt form tasarlamaktı. Bunun için Etiketlerin Sayfa başlığında, verilerin de altında Detay kısmında olması gerekiyor. Bu işlemi tek tek manuel de yapabiliriz. Ama bunu yapmanın kalay yolu da var.
Tüm alanları seçiyoruz.
Tasarımı Sekmeli Yapma
Düzenle Sekmesinde Tablo bölümündeki Sekmeli butonuna basıyoruz. Tasarım aşağıdaki şekilde olacaktır.
Gördüğünüz gibi Form Üst Bilgisi alanına başlıklar, Ayrıntı alanında da verileri görülmektedir. Görüldüğü gibi iki formun solunda, altında ve üstündeki boşlukları temizleyelim.
Boşluklarını aldığımızda sıralamasını da belirledikten sonra aşağıdaki şekilde görülecektir.
Formu Sürekli forma Çevirme
Formu FORM_SATIS_ALTFORM şeklide kaydediyoruz. Form görünümünde aşağıdaki şekilde görülmektedir.
Görüldüğü gibi 3 kayıt var ama tek kayıt çıkmakta. Bu alanı alt form olacak kullanacağımız için tüm kayıtların çıkması lazım. Bunu yapmak için form’dan sağ tuşa basarak Form Özellikleri seçiyoruz.
Özellikler sayfası açıldığında Varsayılan Görünüm Tek Form seçilidir.
Bu sayede formu açtığımızda 3 kayıt olmasına rağmen tek kayıt görünüyor. Tek Form yerine Sürekli Form seçiyoruz.
Kaydedip Form görünümünde açıyoruz.
Hazırlanan Alt Formu Ana Forma Ekleme
Artık alt formu tasarladık. FORM_TABLO_MUSTERIKARTI açıyoruz ve alana müşterinin borç listesini eklemeye çalışacağız.
Formun alt kısmına Kaydet butonunun altına Alt Formu ekleyeceğiz. Bunun için önce Formun ayrıntı bölümünde Alt form için yeterli bir yer açıyoruz.
Tasarım sekmesinden Alt Form/ Alt Rapor seçiyoruz.
Belirlediğimiz boş alana uygun şekilde yerleştiriyoruz. Alt Form Sihirbazı açılacaktır. Bu sihirbazı iptl ediyoruz. Gelen Etiketi silebiliriz. Gerek yok. Seçip Delete yapıyoruz.
Alt Formu seçip Tasarım Sekmesinden Özellik Sayfasını açıyoruz.
Veri Sekmesinden Kaynak Nesne olarak daha önce hazırladığımız FORM_SATIS_ALTFORM seçiyoruz.
Sonra tabloyu Form görünümünde açtığımızda aşağıdaki şekilde görülecektir.
Alt Formdaki başlıklar boyutları düzensiz. Bunları düzenliyoruz. Ben aşağıdaki şekilde düzenledim.
Alt Formda Müşteri kartındaki kişinin satışlarının görüldüğünü fark ettiniz mi?
Bunun sebebi alt formun özellik sayfasında Üst Alanları Bağla kısmındaki ID alanı ile ilişkilendirmektedir.
Alt Formda Açılır Liste (Combobox) olarak Göstermek
Taksit Sayısında limit belirlemek için Taksit Alanını açılır menü yaparak sonsuz bir taksit imkânı değil en fazla 12 taksit yapılabilir hale getirelim.
Yukardaki gibi Alt Formu seçiyoruz sonrasında taksit verisini seçip sağ tuş diyoruz. Değiştir – Birleşik Giriş Kutusu seçiyoruz.
Form açılır kutu hale gelecektir.
Ancak halen sayıları belirlemedik. Taksit alanı seçili iken özelliklere gidiyoruz.
Veri Kaynağı yine TAKSIT_SAYISI alanı olmaya devam edecektir. Çünkü değişiklik yine orada olacaktır.
Satır Kaynağı Türü : Değer Listesi Seçiyoruz. Sonrasında
Satır Kaynağı alanının sağında üç noktayı açıp alt alta 1’den 12’ye kadar yazıyoruz.
Özellik sayfası aşağıdaki şekilde görülecektir.
Böylece taksit alanını aşağıdaki şekilde belirleyebilmiş oluyoruz.
Makalede kullandığımız Access Dosyasını buradan indirebilirsiniz.Eğitime Access Rapor Temel Bilgiler #30 makaleden devam edin.
Sorulara cevap verdiğimizde Tablo başlıklarımız bu şekilde mantıklı görünüyor.
Hadi bu tabloyu biraz veriyle dolduralım. Sizin için verileri ben bu şekilde doldurdum.
Tabloda tekrar eden verileri renklendiriyorum.
İşte! Tam da burada anlatmak istediğim sorunu görüyoruz Arkadaşlar.
Bakın neler oluyor:
Müşteri bilgileri için bir Müşterilertablosu oluşturuyoruz. Her Müşteriye bir Numara atayalım
Ürün bilgileri için bir Ürünler tablosu,
Ödeme yöntemleri için bir Ödeme Yöntemleritablosu oluşturuyoruz.
Ana Siparişler tablosunda ise artık;
Müşteri adı yazmak yerine, MüşteriID yazıp karşılık gelen numarasını yazıyoruz.
Ürün adı yazmak yerine ÜrünID yazıyoruz.
Artık “Ahmet Tekstil”in ismini değiştirmek için Müşteriler tablosundaki tek bir satırı güncellememiz yeterli oluyor!
İnanılmaz değil mi?
Şu an ekranda gördüğünüz, Siparişler tablomuzdaki MüşteriID aslında bir referanstır.
Buradaki ‘3’ rakamı, ‘Ahmet Bey’in kimlik kartı numarası gibi.
Siparişi Veren 3 Numarayı Alıp, Müşteriler tablosuna gittiğinde, birebir o numarayı buluyoruz ve ‘Ahmet Bey’in tüm bilgilerine bu sayede ulaşabiliyoruz.
Excel’de DÜŞEYARA Bilenler durumu kavrayacaktır.
İşte ilişkisel veri tabanınındaki bu işlemi İkincil Anahtar, yani Foreign Key dediğimiz kavram yapıyor.
Bu bağ, sadece bir bağlantı değil, aynı zamanda bir güvenlik mühendisidir. Veri bütünlüğünü otomatik olarak sağlar.
Örnek verecek olursak;
Siparişler tablosunda siparişi olan bir müşteriyi (örneğin ID’si 3 olan Ahmet Bey’i) Müşteriler tablosundan silmeye kalktığınızda, veri tabanı size izin vermez. Sizi uyarır: “Dur! Bu müşteriye ait aktif siparişler var. Önce onları silmelisin.” der
Ya da Ürünler tablosunda olmayan bir ÜrünID (mesela 999) ile yeni bir sipariş girmeye çalıştığınızda, veri tabanı yine reddedecektir: “Böyle bir ürün yok, lütfen geçerli bir ürün kodu girin.” Der size.
Düşünün, Örneğin Ziraat Bankasına gidip yeni bir hesap açtırdınız. Banka size hemen benzersiz hiçbir müşterisinde olmayan bir müşteri numarası verir.
İşte bu numara, bankanın devasa veri tabanının Müşteriler tablosundaki (Birincil Anahtarınız) yani Primary Key olarak sizin adınıza bir kayıt açılır.
Bu Tablomuzda Primary Keyiniz Müşteri No’dur.
ilaveten adınız, soyadınız, adresiniz, anne kızlık soyadınız gibi sadece sizi ilgilendiren sabit bilgileriniz tutulur.
Şimdi, Ziraat Bankasında bir işlem yaptığınızı hayal edin.
ATM’den Para çekiyorsunuz, İnternet Bankacılığından havale yapıyorsunuz veya fatura ödüyorsunuz.
Banka, bu işlemi kaydederken, Banka İşlemleri veya Hesaplar gibi bir tabloya şunları yazar: ‘Şu tarihte, şu ATM’den, 500 TL çekilmiştir.’
Ama asla bu kaydın içine sizin adınızı ve soyadınızı tekrar tekrar yazmaz! Yapacağı şey çok basittir.
Görselde gördüğünüz gibi O kaydın ‘MüşteriID’ sütununa sizin o benzersiz müşteri numaranızı (yani 1234567’i) yazar. Karşılığında da Banka İşlemlerinde 1234567’ye karşılık gelen kayıtlar size ait işlemlerdir.
İşte Banka İşlemleri Tablosundaki yazan 1234567 kaydı bir Foreign Key yani İkincil Anahtardır. ‘dir.
Banka, Mustafa Bey 500 TL çekti’ raporunu oluşturmak istediğinde, Banka İşlemleri tablosundaki MüşteriID’yi alır, Müşteriler tablosundaki ID ile birleştirir (JOIN işlemi yapar) ve işlemi yapan kişinin siz olduğunu anlar.
Excel’de Düşeyara bilenler ne demek istediğimi anlayacaklardır.
Yani, Primary Key (Müşteri Numaranız) sizi tanıtken, Foreign Key ile yaptığınız tüm işlemleri fiziksel bir bağ gibi birbirine bağlıyor.
Primary Key Benzersiz kayıtlara verilir. Foreign Key ise benzersiz kayıtlarla bağ kuran yapı diyebiliriz.
İşte veri tabanı ilişkilerinin büyüsü ve mantığı tam olarak budur.
Şimdi şu görsele bir bakın. Ne kadar çok tablo, ne kadar çok ilişki varsa, bir rapor almak için o kadar çok JOIN işlemi yapmamız işlemi yapmamız gerekiyor.
Tekar hatırlatıyım JOIN Excel’deki DÜŞEYARA gibidir. Onlarda Tablodaki verileri DÜŞEYARA ile çağırdığınızı düşünün
Bu da veritabanı için ekstra iş yükü demek ve raporlama için yapacağınız sorguları yavaşlayacaktır.
Yani, normalize edilmiş bir yapı, güncelleme için hızlıdır, ama sorgulama için nispeten yavaştır.